Nghị quyết 79-NQ/TW: doanh nghiệp tư nhân hợp tác với DNNN ra sao

Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước yêu cầu doanh nghiệp nhà nước hợp tác với khu vực tư nhân trên nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật và cạnh tranh lành mạnh, đồng thời đặt mục tiêu đến 2030 có khoảng 50 doanh nghiệp nhà nước lọt nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á. Với chủ doanh nghiệp tư nhân, câu hỏi thực tế là: các tập đoàn nhà nước sẽ mở rộng ở đâu, mua gì, liên kết với ai, và điều đó tạo ra cơ hội hay sức ép cạnh tranh cho mình. Bài viết này đọc nghị quyết theo hướng đó.

Các mục tiêu định lượng của Nghị quyết 79

Theo tổng hợp của The Leader, nghị quyết nêu các mục tiêu sau:

Muốn đạt quy mô đó, các doanh nghiệp nhà nước buộc phải tăng trưởng nhanh, mở rộng đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị. Một tập đoàn lớn lên không đứng một mình; nó kéo theo mạng lưới nhà thầu, nhà cung cấp và đối tác.

Điểm nghị quyết nói về quan hệ với khu vực tư nhân

Báo Đại biểu Nhân dân ngày 10/1/2026 nhấn mạnh yêu cầu doanh nghiệp nhà nước hợp tác với khu vực tư nhân để xây dựng liên kết hiệu quả hơn, trên cơ sở bình đẳng pháp lý và cạnh tranh công bằng. Bài báo cũng nêu yêu cầu tách nhiệm vụ công ích, nhiệm vụ chính trị khỏi hoạt động kinh doanh, để kết quả kinh doanh được đánh giá minh bạch.

Một số nội dung khác trong nghị quyết có tác động gián tiếp tới doanh nghiệp tư nhân:

• Tiếp cận đất đai bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế, ưu tiên hạ tầng, nhà ở xã hội, công nghiệp; thu hồi đất sử dụng sai mục đích hoặc bỏ hoang. Mục tiêu hoàn thành số hóa dữ liệu đất đai toàn quốc trong năm 2026.
• Hợp tác công tư trong AI và công nghệ số, cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các ngành mới như không gian, hàng không tầm thấp.
• Khuyến khích sáp nhập, hợp nhất, chuyển giao doanh nghiệp để tạo sức mạnh theo ngành, đồng thời cho DNNN giữ lại toàn bộ tiền thu từ cổ phần hóa, thoái vốn.
• Tái cơ cấu SCIC theo hướng quản lý vốn chuyên nghiệp, hướng tới hình thành quỹ đầu tư quốc gia.

Bốn kiểu cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân

Trở thành nhà cung cấp, nhà thầu phụ

Khi các tập đoàn năng lượng, viễn thông, hạ tầng mở rộng đầu tư, nhu cầu về thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, bảo trì, phần mềm tăng theo. Doanh nghiệp tư nhân có chuyên môn hẹp nhưng sâu thường có lợi thế linh hoạt về chi phí và tốc độ.

Đối tác công nghệ và chuyển đổi số

Mục tiêu 100% DNNN quản trị trên nền tảng số tạo thị trường cho các công ty phần mềm quản trị, dữ liệu, an ninh mạng trong nước. Bài chiến lược chuyển đổi số cho doanh nghiệp tầm trung có thể dùng làm khung để hiểu khách hàng nhà nước đang ở giai đoạn nào.

Tham gia thương vụ thoái vốn, cổ phần hóa

Khi doanh nghiệp nhà nước được giữ lại tiền thoái vốn và được khuyến khích tái cơ cấu, sẽ có thêm các thương vụ chuyển nhượng phần vốn hoặc mảng kinh doanh không cốt lõi. Nhà đầu tư tư nhân cần năng lực thẩm định tốt, đặc biệt với tài sản đất đai và nghĩa vụ lao động đi kèm.

Liên doanh trong lĩnh vực mới

Cơ chế hợp tác công tư trong AI, công nghệ số và các ngành cần sandbox mở cửa cho mô hình liên doanh, nơi tư nhân góp công nghệ, tốc độ còn doanh nghiệp nhà nước góp hạ tầng, khách hàng.

Mặt sức ép: cạnh tranh với "sếu đầu đàn"

Không phải ngành nào cũng có lợi. Ở những lĩnh vực doanh nghiệp nhà nước được giao vai trò dẫn dắt, đối thủ tư nhân có thể gặp sức ép về thị phần, giá và nhân sự. Nghị quyết cho phép trả lương cạnh tranh theo thị trường và thí điểm cơ chế tuyển, bổ nhiệm CEO đặc biệt, nghĩa là cuộc đua giành nhân tài quản lý giỏi sẽ gay gắt hơn.

Doanh nghiệp tư nhân nên dùng một ma trận đơn giản để tự định vị: trục ngang là mức độ ngành của mình chồng lấn với DNNN, trục dọc là khả năng bổ trợ cho họ. Ô chồng lấn thấp, bổ trợ cao là vùng nên chủ động tìm hợp tác; ô chồng lấn cao, bổ trợ thấp cần chiến lược khác biệt hóa rõ. Công cụ phân tích SWOT giúp chi tiết hóa từng ô.

Làm việc với khách hàng là doanh nghiệp nhà nước

Kinh nghiệm chung của các nhà cung cấp cho thấy vài điểm cần lưu ý:

• Quy trình mua sắm thường theo luật đấu thầu, có thời gian dài; cần lên kế hoạch dòng tiền tương ứng.
• Hồ sơ năng lực, tài chính minh bạch và lịch sử tuân thủ thuế là điều kiện tối thiểu.
• Với yêu cầu quản trị theo chuẩn OECD, đối tác của DNNN sẽ bị soi kỹ hơn về xung đột lợi ích và liêm chính; bộ quy tắc ứng xử rõ ràng là lợi thế.
• Quan hệ lâu dài dựa trên chất lượng giao hàng, không nên đặt cược vào quan hệ cá nhân.

Theo dõi văn bản triển khai

Nghị quyết 79 là định hướng ở cấp Bộ Chính trị. Chương trình hành động của Chính phủ và các nghị định hướng dẫn mới quyết định cụ thể ai được làm gì, theo cơ chế nào. Doanh nghiệp nên phân công người theo dõi văn bản triển khai trong ngành mình, đặc biệt các quy định về đấu thầu, hợp tác công tư và thoái vốn, để nắm thời điểm cơ hội mở ra.

Một cách làm gọn là lập bảng theo dõi chung cho ban điều hành, mỗi dòng là một văn bản liên quan, ghi ngày ban hành, ngày hiệu lực, nội dung tác động trực tiếp tới công ty và người chịu trách nhiệm đánh giá. Cập nhật bảng này mỗi tháng một lần giúp tránh tình trạng chỉ biết tới chính sách mới khi đối thủ đã kịp nộp hồ sơ.